گزيدهاي از مقاله ي "آمار، كاربرد
آن و بينش آماري"
دكتر علي رجالي
دانشگاه صنعتي اصفهان و خانه رياضيات اصفهان
آمار:
به آمار علم انجام علوم ديگر گفته ميشود
به دليل اين كه در همهي رشته ها كاربرد دارد و از آن
جهت، عصر اطلاعات را بدون آن نميتوان تصور
كرد. آمار با داده سروكار دارد، داده يعني:
- قطعات اطلاعات معنيدار،
- اعداد در صورتي كه مفهومي با آنها عجين
شده باشد.
و گفتن اين كه آمار علم اعداد است، نادرست
است.
كاربرد آمار:
ميتوان گفت آمار زماني به كمك ميآيد كه
با وجود عدم قطعيت، امكان تصميمگيري وجود ندارد
و علوم ديگر در حل اين مسائل نامعلوم ناتوان
ماندهاند. حوزهي كاربرد وسيع آمار نشان دهنده آن
است كه هر فرد در جامعه خواسته يا ناخواسته
با آمار روبرو ميشود، و يا حداقل براي آن كه فرد
فريب ارقام را نخورد بايد آمار بداند.
مثالهايي از كاربرد علم آمار در ساير رشتهها:
- به دست آوردن مساحت يك شكل كه حدود آن
به صورت يك تابع مشخص نيست.
خشخش) همراه باشد. ) Noise - كشف پيام، زماني
كه با
- تقريب طول عمر يك فسيل كشف شده.
- بررسي صحت يك حديث.
- بررسي تأثير يك روش در ناباروري.
- پيشبيني نتيجه انتخابات.
- كيفيت محصولات يك كارخانه (مثلاً طول
عمر يك لامپ).
به طور مثال در پيشبيني نتيجه انتخابات،
زماني كه براي گروهي اهميت داشته باشد كه كد ام
حزب در انتخابات پيروز ميشود؛ ميتوان با
استفاده از روشهاي آماري نتيجه را پيشبيني نمود كه
البته چنين استفادهاي از آمار در كشور ما
هنوز مرسوم نيست.
در صحت يك حديث همانگونه كه از روشهاي آماري
براي بررسي درستي اشعار نسبت داده شده
به شكسپير، به كار گرفته شده است.
بينش آماري:
در جامعه بيشتر به محاسبات آماري پرداخته
ميشود و نقش بينش آماري ناديده گرفته شده است.
بينش آماري عبارت است از فلسفه يادگيري
و مهارت، بر اساس اصول اساسي زير:
- تمام كارها در يك سيستم مربوط به هم به
صورت فرآيند عمل ميكنند،
وجود دارد، (variation) - در تمام فرآيندها
تغييرات
- درك تغييرات و كم كردن و كنترل تغييرات
كليد اصلي موفقيت است.
وجود تغييرات نشاندهنده نزديكي به طبيعت
است، به عبارت ديگر ركن اساسي آمار تغييرات است
و دادههاي پرت از تغييراتي هستند كه بايد
بيشترين زمان را براي بررسي آن ها اختصاص داد و
حذف آنها ميتواند صحت نتايج به دست آمده
را دچار اختلال كند